أبو علي سينا ( مترجم : عبد الرحمن شرفكندى " هه ژار " )
565
قانون ( فارسى )
شراكت دارند و در ميانه تنيدهاند ، كه تو ! در بحث از تشريح ، و بهويژه تشريح رگها ، رگهاى مشترك ميان زهدان و پستان را شناختى . فصل دوم افزايش شير پستان بايد بدانى ! كه افزايش و كاهش شير پستان بسته به بيشى و كمى خون خوب و پسنديده است كه در بدن موجود است . اگر ديدى كه شير پستان زياد است ، بدان كه خون خوب و پسنديده در بدن دارندهء پستان زياد است ؛ و اگر ديدى كه شير پستان اندك و كمتر از اندازهء لازم است بدان كه سببش كمى خون پسنديده در بدن دارندهء پستان است ، يا اينكه خون خوبيش را گم كرده و به سوى ناپسندى گراييده است كه در اين حال اگرچه خون زياد باشد باز براى توليد شير بسيار ، آمادگى ندارد . سبب كم شدن خون چيست ؟ چند جهت دارد : 1 - مادهاى كه به خون تبديل مىشود كمتر به بدن مىرسد ، مثلا غذاى شيردهنده كمتر از آن است كه خون مورد نياز را توليد كند . 2 - يا ماده در حالتى نيست كه براى تبديل به خون شدن آمادگى داشته باشد ؛ اين در صورتى است كه مادهء ذكر شده از نوع خشك يا بسيار سرد و سردىبخش باشد . 3 - مادهاى كه بايستى توليد خون كند ، از اثر خونريزى يا ورم و غيره راه را كج كرده و به جاى اينكه خون توليد كند و خون شير شود ، جاى ديگرى را برگزيده است ، يا بيرون ريخته و يا در ورم خزيده است . ممكن است كمى خون سببش نوعيت مزاج دارندهء بدن يا نوعيت مزاج خود پستان باشد ؛ مثلا مزاج بدن يا مزاج پستان خشك و خشك كنندهء ماده رطوبى است ، يا رطوبت را نرمى بخشد و ممكن است از آنكه مادهء خون مولّد - كه به شير تبديل مىشود و بسيار آبكى و رطوبى است و جايى كه بايد در آنجا خون را توليد كند در اعتدال نيست و با او سازگار نيست - نمىتواند خون را توليد كند و ممكن است سببهاى مشابه نيز باشند . خون چگونه و در چه حالتى خوبى و پسنديدگى خود را از دست مىدهد ؟ و كى نمىتواند به شير خوب و پسنديده تبديل شود ؟ وقتى مىدانيم كه خون آن خون پسنديده نيست كه شير خوب را در پستان ايجاد كند ، كه يكى از خلطهاى سهگانه كه عبارتند از صفرا ، بلغم ، سودا ، بر خون غلبه كرده باشند ، و در توليد شير سهيم گردند . شيرى كه از شراكت خون با يكى يا دو يا هر سه از خلطهاى نامبرده است شير خوبى نيست . چگونه خلط شريك خون را در لابلاى شير بشناسيم ؟